Bespiegelingen over het Gregoriaans
Geert Maessen studeerde bouwkunde en filosofie. Hij is specialist braille bladmuziek bij Dedicon en leider van Gregoriana Amsterdam. Voor het gregoriaans ontwierp hij de Fluxus-notatie. Voor de Concertzender verzorgde hij het programma Bonum est. Voor de Mozarabische ritus initieerde hij het computationeel onderzoek naar de verloren zang. Meer informatie is te vinden op www.gregoriana.nl.
Heimwee naar wat nooit is geweest verscheen na de veertigjarige omgang van de auteur met het gregoriaans. Onder zijn vele artikelen en boeken over het gregoriaans bevinden zich ook studies over de oude Spaanse gezangen uit de Visigotische tijd. Vóór de verovering van het Spaanse Toledo op de Moren door de koning van Castilië in 1080 was de zogenoemde Mozarabische ritus van kracht, waarvan de zang nauw verwant is aan het gregoriaans van de Romeinse ritus.
Het nieuwe geloof in de titel van zijn lezing heeft betrekking op het Tweede Vaticaans Concilie van de jaren zestig, het bij de tijd brengen van de Kerk, door het van binnenuit bestrijden van wat hij het gregovirus noemt, terwijl datzelfde concilie beweerde terug te keren naar de bronnen. De traditionele kringen van Kerstmis, Pasen en Pinksteren maakten plaats voor de burgerlijke zoveelste zondagen door het kerkelijk jaar. De liturgische gezangen van vijftienhonderd jaar ruimden het veld voor liederen met eenvoudige teksten.
Heimwee naar wat nooit is geweest is een veeleisend boek voor muziekspecialisten, maar bevat tegelijk een scherpe kritiek op de wereld waarin wij leven. De globalisering heeft volgens de auteur de vrijheid van het individu opgeofferd aan een technocratisch systeem van bovenaf. Haar aanhangers menen God te kunnen overtreffen met een verbeterde mens op een verbeterde planeet.
Ook de Kerk mag daarbij de hand in eigen boezem steken. De vraag is niet of God bestaat, maar welk godsbegrip zinvol is en in hoeverre geïnstitutionaliseerde religies daaraan recht kunnen doen. Hoe moeten wij ons God voorstellen, is de centrale vraag. Overeenstemming over de waarheid kan daarbij een gevaarlijk begrip zijn. Nodig is terughoudendheid in het oordeel en het opnieuw voor ogen houden van de vreze des Heren.
Geert Maessen leidt sinds oktober 2019 de uitvoering van de vespers in De Papegaai aan de Kalverstraat, elke eerste en derde zaterdag van de maand om 16.00 uur. Vanwege de Stille Omgang vindt deze op 21 maart plaats om 18.00 uur. ROBERT LEMM.
Op 21 maart 2026 verzorgt Geert Maessen een lezing over het gregoriaans. In 2023 publiceerde hij het boek Over het oude en nieuwe geloof. Bespiegelingen over het gregoriaans, waarin hij reflecteert op de plaats van deze zangtraditie binnen geloof en liturgie.
Geert Maessen is dirigent en docent gregoriaanse zang en oprichter en leider van Gregoriana Amsterdam . Binnen het werk van Gregoriana ligt zijn bijzondere aandacht bij de Mozarabische zang, een vroege en zeldzame vorm van kerkzang die nauw verwant is aan het gregoriaans.